Saturday, July 4, 2015

Nungzui siam leh makai siam

Nungzui siam leh Makai siam
Zo Galkap ding a hizongin Zomi adingin panpih cihna thu a kua mapeuh in kilunggulh ciat hi mah tase leh kipat sawmlo/ semlo in a gen bektawh a ki nitum hi gige a hihlam kician mahmah ta cihding hi.  Ngaihsunsun taktak leng mikhut aa, gulman nuam bektawh ih kibatlam zong kitel huai mahmah ta hi.
Tuaban ah ih mipih ading cih thadah ei ma pumpi mahmah zong kikhual lo in, ih omciangin ih Minam khantoh nading pen nak gamla mahmah hi. hibangin ih om tohtoh leh tuzawh asawt lo in Midang te sal in ih omding hi. Minam leh Ihgam vai pen ei mimal mahmah a dingin zong a kisam mahmah khat thu hi aa,   Zomi sungah kipawlkhop theihding pen a kisam masa penpen khat a hihi. Mimal in nasep na pen Ih tangtun ding hak sa aa, gualzawh na hongtun ngeilo hi. kipawlkhop siamna in leitung ah a kisampenpen Nutak siam na hi aa, sal hihna hong tun ngei lo hi. Ih kipawlsiam loh na hangin sal in ki omkha zaw hi.
Tua a hih manin kipawl siam na leh Nung zui hoih leh makai hoih ih hihzawh ding pen Ei Zomi te sungah akisam mahmah  khat ahihi. Ih Mipih IhGam Ihlei Ihphawk aa, Ih ngaih leh Kipawlkhop siamsawm in Nungzuih zong Ih siam sawm ding kisam mahmah hi Tua hikei leh Mi sal in Ih omkhak ding lua huai mahmah hi.


Zomi sungah hong makaih zoding leh makai siam ih omloh man hiam? a hih kei leh nungzui isiam loh man hiam? cih zong ihngaihsut ding kisam mamah ta hi.Thu leh la tuamtuam hongpiang zawh ciangin Dawi nupi nu bangin Mantaa khalgah ka nek man hiam? Nahtaang Tolawk ka nek man hiam? ih cihcih khakding pen a luaihuai mahmah thukhat hi. tua a hihman in Zomi a kua mapeuh in ihngaihsut ding hun mahmah ta hi.
Minam Itna pen Ciamnuaih bawldingin zong a hoihlo thukhat hi aa, ih lungsim leh ih ngaihsut na takpi teng mahtawh Minam a dingin gelna nei-in leh veiding kisam masa penpen hi tua ih gelna te pen, ih Zogam leh Zimi te ih veina leh ih itna a hihman in, ih ngaihsut ding khat ah a tangtung theibaih thu leh a piangthei baih ding thu om aa, sepmasak/ masuan masak ding leh buaipih masak ding thu om hi. 

tua a hihman in bang buaipih masak ding aa, bang sepmasak/ masuan masak huai hiam? cih Zomi ten ih ngaihsut masak pending kisam hi. tua hilo in ihdeih teng leh ih ngaihsut teng genden mawk lengla sem keileng ihsep hunding omngei lo ding in, hongki taisan dending hi tuhun buangin ihpil ihcim ding leh ih tei ding kisam mahmah ta hi.
tua a hih man in bangbang hita se leh ih minam ih it leh ih zunnop leh ih makai te hong makiahna te hoihsa in zui photphot tek lengla, ih omna mun/gam/khua ciatah kipum khat na leh kipawl siamna neih limlim leng Zomi a kici khempeuh ihma hongpai ding hi ih makai ten zong hong makiah na leh hongvan na te ah nakpi nuam tuam mahmah ding uhhi. tua hilo in ekteh bangin eitum tektawh ihphun ihciakciak aa leh cikmah hunin ih ngimna/ ih ngaihsutna hongtung ngeilo ding aa, nikhat niciangin mite sal in ih omkhading hi. Minam min leh Pau leh ham te hongbei ding aa, tuahuan ciangin Mi mangthang te hong kici lelding hi. tua a hihman in mite sal/ Mi nam mangthang ih hihloh na dingin kiPawl khop siam ding kisam mahmah hi.ih makai te nung zuihsiam photphot dingzong  kisam hi. Zomi te pumkhat ihsuah matengin Zogam/ Zomi ihzun zo ngeikei ding hi.

Ei mihing ten ih kisap mahmah leh gamkhat khat minam khat in a kisap mahmah hi napi ihngahzawhding ihneih zawh ding ahamsa mahmah khat, apiangpak mengmeng theilo,kipumkhat na, nunnop khuasak na, kithutuah na, leh ki-it siamna te mihing ten ihzat siam ding ahamsa mahmah khat hi.a hih hangin hun tomno sungbek  ihzatding hi aa, hih ihnuntak sung huntomno sungin ihzat siam loh a hi kim lehpaam tawh kihosiamloh (kitawt) nading hongpian khiatna bulpi pen in, khat leh khat ki muhdah na, khat leh khat kimawhsak leh kihazatna te a omloh ding a kisam masa pen hi. tua a hihman in khat leh khat lungsim siangtho tak tawh kideihsak na,ki thuzuihsiam na,kimuan kideihsak na leh ki-it na ihneih siam ding hong kisam hi. 
tua a hihman in a masa pen in mimal kim in ihneih ding akisam in(1) lungsim siangtho itna guicing (lungsim hoih) neih masak kul hi. a nihna ah(2) kizahtak leh kipahtawi siam kul hi. a thumna ah(3) cidam ludam in sepnopding kul hi. ali na ah(4) nikten puansilh leh annek tuidawn dan siamkul hi. agukna ah(6) omdan khawldan muhdan etdan siam kul hi. asagiah na ah(7) kampau ngaihsut, kamsiam gamtat siamkul hi agiat na ah(8) thukhun upatna leh kalsuan zia zuihsaim kul hi.  a kua na ah(9) pilna siamna leh theihnop kannop na ihneihkul hi.asawmna ah (10)kipawlkhawp na leh kipawlsiam na ihneih kulhi. tuateng ihneih hunciangin Minam khantoh na , Mimal khantoh na, Gam leh lei khantoh na te hongpiang zopan ding hi.
Tua a hihman in a gamgam aa kipawlna a khuakhua aa kipawl na kipawlna khempeuh tengin munkhat ah kigawmkhawm in pumkhat bangin kipawlkhawm theileng kuamah in hongnawk zo ngei lo in, nasep nop tampi kisem zo pan ding hi.
tuaban ah ih makai ten vaikhempeuh hong vaihawm na ah zong nasepna nuamtuam mahmah ding aa, en a nung ih zuihna ah Sawlmang tak in huhkawm in ihzuih aa leh ihmakai te nasep nazong hong tangzai tektek ding hi.
tua a hihman in mikhempeuhin lungsim ngaihsut na hoih neihding kisam masa pen aa, leitung hun tomno ih nuntak sungin ih hun neih te ihzat siam ding leh ihzek siamding kisam  penpen hi. hihbangin mikim in ngaihsut siam na, nungzuih siam na te nei in hanciam tek leng mikim nuntak na ah zalen na, khamuan na, kingah kim zaw dinghi. lungsim siangtho vabang pil leng  leitungah mimal kim kisap thulaigil ihcih in makai siam na leh nungzuih siam na a hihi.
Tua a hih manin ih mipil ihmakai ten zong zomi a dingin nasep hoih nono te zong sepnop na tha Mipi tungpan in thangah na hong neiding uh hi. Makai te thahan/thangah  na pen Nungzui te tungah om aa, Nungzui te tahat/ thangah na ding pen Makai tetung om (kinga) hi.tua a hihman in makai ih hizongin nungzui ihhi zongin tha kipiakding kisam hi. tua hi leh kipawlna sungah zong picin na leh khantoh na/ lawhcin na kingah pan hi Mi namdang te nuaiah ih ut kei leh Ei tawh kinai penpen Zomi kipawlna sungkhat ah kihelding leh kitha piakding kisam mahmah hi.tua kipawlna sungah Zomi a dingin nalung gulh leh natup/ nangimna te genkhia inla, nangcih hong mangkei phial zongin khasia sese ken khasiat na in nungzuih siam loh na bulpi hi aa, Thangpaih ngaihsut na in Makai siamloh na bulpi a hihi. nasep nabawl na khempeuh ah a tamzaw thukim na mah kipsak hamtaang zaw inla lungkim sawm in tua hileh Zogam Zomi Makai khat a dingin makai siam ih hiding aa, Nungzui mi khat dingin Nungzuihsiam ih ding hi. Zogam leh Zomi a dingin a kisam penpen in Makai siamna  leh Nungzuih siamna a hihi.


No comments:

Post a Comment