Sunday, December 12, 2010

Zogam/Zomi it ihcih

Zogam/Zomi it ihcih
Leitung mi a kuama peuh in a gam leh a minam a It lo dingpen om dingin ka lam en kei hi. a hihhangin It dan ihsiamkim kei dingin ka um hi. Itna ihcih in Lungduai na leh Lungnem na a hihi. tuate sungpan in tomvei sungbek it na leh khantawn Itna ci-in na kilam dang hi.It na mann ihcih pen kimudah theilo in kigensia thei lo hi banghang hiam? cih leh ih-it man in a khialhna te zong ihmaisak zo hi tua a hihman in maisak zawhna in Itna kip khan tawn Itna kicih thei hi.tuabangin khialhna te zong maisak zawh lohna Itna pen tomvei sung Itna hi cih kimu thei hi.
Vantung thu a hizongin leitung leinuai thute ah a hizongin Itna sangin a manpha zaw leh a thupi zaw dang a om kei hi tua a hihman in Itna Ihneih a leh picin na hi aa, khantohna hong tun hi, van khat peuhpueh a hizongin Itna ihneih a leh ihkepsiam hongkul ta hi.
Zogam leh Zomi te khang ihsut ciangin naupang nawnlo a hihman in picin hun mahmah ta hi. tua a hihman in picin na lungsim tawh thuman na leh thuzuih na tawh Itna a hizongin it na tak tawh makaihna leh lamlah na tawh a hizongin deihna tak tawh itna leh muanna tak tak tawh Zogam Zoleitaang Zomi te Ihzun Ihpuah ihkep ih cingh ding hunlua mahmah ta hi.
Zi/Pasal neih cih pen Itna leh deihna Ihneih bekciangin a kinei thei hi a, Ihna leh deihna ih neih kei leh nupa komkhat suah dingpen a hamsa mahmah khat hi.tua a hihman in Itna ihcih ciangin deihna hi aa, ihdeihciang bekin a ki-it thei a hihi. Leitungah Zogam cih Ihdeihmah bangin Zomi/Zogam ih-it ding kisam hi. Zomi khat na it na in Zogam na itna hang hi aa, Zomi te tenna munteng Zogam dingin nadeihna na hang a hihi.

Zomi te kitangsap

ZOMI TE KITAANGSAP
Zomi te ihkhantoh na dingin a masa pen in kithutuahna kisam penpen hi. Tuhun ciangin Zomite zong gamtuamtuam ah kiom ta aa, pilna siamna sin khangno zong tammahmah ta hi tua a hihman in Zomi a dingin bang ihkisam masa pen hiam cih ihngaihsut ding kisam hi.  Tua a hihman in Ih hihna leh Ihhih ngei na ihtel matengin mihing kipuahphat ding hamsa mahmah hi. Tua ihtelkhit ciangin ihkhan toh na dingin mailam ihdinmun ki vaihawm theipan ding hi. 
  1. ABEISA DIHMUN
Abeisa Dihmun ih cihciangin ihpu pa hunlai aa, Zomi te ihkhuasak dan leh ih nuntak zia te a hihi. Tuahun lai-in bangmah khuatheihna zong kinei nailo in minam dangten tembaw, vanleng, meileng, mawtaw a bawl kipat cil laitak in Zomi te Sik kici zong ih neinai kei hi. Pasian Thuzong ihthei nai kei hi. Pasian thu hongtun ciangin Unau takpi zong na kikhen lawh uh aa, khuatuam muntuam tek ah nateng uh hi. Tuate hangin Zomi te kithehthaang gawp in Zomi Khantoh na ding tampitak hong thazawm tuam mahmah hi. Tua ahihman in mailam ah ihkhan toh nadingin a beisa dinmun ihtheih leh midangte sangin a zah tampi in ih hahkat kul aa, ih lungsim ngaihsut nate zong mipi cingkhinsa te mipil tedan mahbangin ihngaihsut ihpil(ciim,tei,siam) ding hong kisam mahmah khat a hihi. Ih zawh zahzah ciang ihsawm hongkul hi. 

nunnuam Zogam

NUNNUAM ZOGAM
Nunnuam Ihcih in bang a hiam? Gamthum na tun hangin nunnuam ahiam? A hihkei leh pilna sang pipi ngahna hangin nunnuam a hiam?  Sum leh paii hauna hangin nunnuam kici thei a hiam? Cithu a masa in ihngaihsut ding kadeih hi.
Zomi te neihsa gampen en kemkhalo in agamnei loten kem ahih manin Zogam It lo uhhi. Zomite mahin zogam kem hileng Zogam leh Zomi Itna tawh Zogam Nunnuam ding  hina pi-in, a hihhangin a Itlo ten kemkha a hihman in Zomiten Haksat na tuamtuam ihtuak hi Innkuan kikhen lawhin ihgam ih leitangh pan hongnawt khiakhia uh hi.tua kawmkal ah Zomi leh Zomi mah Unau belkang kituh bangin ih omlailai aa, a hihhangin Minam dangtebel nanui simsim dinguh hi.
  • Gampua ah Nunnuam a om diam?
 Gampua lam/Gamthum na ihtun nahangin Nunnuam (nunnop) ngahna hizenzen lo hi.Nunnuam gam ihcihciangin agam nuam in ami nuam a munnuam leh nuntak na nopna a cihna hihi.
 tulaitakZogam pen kiuk na hang leh nek lehdawnding haksat nahangin agamnuam lo amunnuam lo in a mizong nuamlo a hihman in gamthumna ah sumthalawh nuam aa kipai hizaw hi. Sumthalawh aa paitektek zong paidan kibangkim lo lai hi. Tuaban ah Sumthalawh cih min mahmah pen leitungah Zomi ten ihut lohpenpen hi aa,.Zomi ten ih utpenpen a hih leh khawhsa kham a hihi.Migam milei ah Khawhsa kham hihdingpen ol mahmah tase leh haksa mahmah hi. Banghangin ol napi haksa hiam? Ihcih ciangin nektawm zong nadingleh nuntak pongpong nadingin ol mah hi. A hihhangin Zomi ten IhMipih leh Ih khua ihtui mah kingai mahmah tek aa, Zogam kitaisan nuam leh a nusia cipnuam kuamah a omkeiding hi. Na Innkuan kim lai uh leh na Innkuan kim nawnloh uh tawh a kilamdan dan mah tawh hongkibang ding hi. Gampua ihtun hangin Nunnuam kisalo in haksa kisa mahmah hi.