Sunday, December 12, 2010

nunnuam Zogam

NUNNUAM ZOGAM
Nunnuam Ihcih in bang a hiam? Gamthum na tun hangin nunnuam ahiam? A hihkei leh pilna sang pipi ngahna hangin nunnuam a hiam?  Sum leh paii hauna hangin nunnuam kici thei a hiam? Cithu a masa in ihngaihsut ding kadeih hi.
Zomi te neihsa gampen en kemkhalo in agamnei loten kem ahih manin Zogam It lo uhhi. Zomite mahin zogam kem hileng Zogam leh Zomi Itna tawh Zogam Nunnuam ding  hina pi-in, a hihhangin a Itlo ten kemkha a hihman in Zomiten Haksat na tuamtuam ihtuak hi Innkuan kikhen lawhin ihgam ih leitangh pan hongnawt khiakhia uh hi.tua kawmkal ah Zomi leh Zomi mah Unau belkang kituh bangin ih omlailai aa, a hihhangin Minam dangtebel nanui simsim dinguh hi.
  • Gampua ah Nunnuam a om diam?
 Gampua lam/Gamthum na ihtun nahangin Nunnuam (nunnop) ngahna hizenzen lo hi.Nunnuam gam ihcihciangin agam nuam in ami nuam a munnuam leh nuntak na nopna a cihna hihi.
 tulaitakZogam pen kiuk na hang leh nek lehdawnding haksat nahangin agamnuam lo amunnuam lo in a mizong nuamlo a hihman in gamthumna ah sumthalawh nuam aa kipai hizaw hi. Sumthalawh aa paitektek zong paidan kibangkim lo lai hi. Tuaban ah Sumthalawh cih min mahmah pen leitungah Zomi ten ihut lohpenpen hi aa,.Zomi ten ih utpenpen a hih leh khawhsa kham a hihi.Migam milei ah Khawhsa kham hihdingpen ol mahmah tase leh haksa mahmah hi. Banghangin ol napi haksa hiam? Ihcih ciangin nektawm zong nadingleh nuntak pongpong nadingin ol mah hi. A hihhangin Zomi ten IhMipih leh Ih khua ihtui mah kingai mahmah tek aa, Zogam kitaisan nuam leh a nusia cipnuam kuamah a omkeiding hi. Na Innkuan kim lai uh leh na Innkuan kim nawnloh uh tawh a kilamdan dan mah tawh hongkibang ding hi. Gampua ihtun hangin Nunnuam kisalo in haksa kisa mahmah hi.
  • Pilna/siamna hangin Nunnuam a kingahdiam?
Leitungah Bangpil na hoihpen in kisam pen ahiam? Hongkici leh hih hoihpen hi ka chiding kathei kei hi. A hihhangin Pilna hoih nasahiam hong kici leh bel hoihsa mah ing kici tek ding hi. Pilna ihcih in leitungah Ihpian cil a kipan Mihi’ng khempeuh a dingin a kisam masa pen in pilna a hihi. Pilna Ihneih loh ciangin bangmah  kisem thei lo hi. Lokhawh Singpuak/gamvak  bek ah zong pilna mah nakisam hi.
 Zomi te Zogam ah akhang Khialo Numei khat in Seng tawh Singpua theilo hi. Banghang Hiam? Ih cih leh Seng tawh singpuakdan pilna nasin khalo a hihman hi. kaCihnop na in banghiam? Cih leh Pilna Ihcih in aakisam lo omlo in aneu pen Pan in a gol pen dong Pilna namkim leitungah kisam hi.
Pilna ihcih namtam mahmah aa, Ciim Pilna, Khuk Ngaihsut Pilna, Laisin Pilna,khutsiam pilna etc  om hi. A hihhangin tua pilna te tawh Nunuam kisa zolo hi.Zomi te in Hamsa pipi-in ihnu leh pa ten pilna hong zongsakhongsin sak uh aa,ihpilna  te ihzangthei kei hi. Pilna sangpipi  ihngah khit ciangin  nasep silbawl ding ihzon ciangin zong nangah dinghamsa mahmah hi. Sumtam pi taktawh nasep nazawnkul a hihman in Nunnuam zolo hi.
  Tua a hih leh Lasiam mahmah La phuakzong a siam mahmah khatkiangah Nunnuam nakisa hiam? Ci-in Donglehang La Kalasak lai leh kagualnop laitak bek mah nuamsa ing hong cikha ding hi.Tua a hihciangin Lasiam Pilna hangin zong Nunnuam sazo lo hi. A dangpilna tuamtuam te zongin Nunuam hongpia zolo ding uhhi.
  • Sum leh paai-in Nunnuam hongpia diam?
Leitungah Mihau pen a kici tenzong Nunnuam azongkawikawi  uhhangin a muzo kuamah omnai lo hi. Sum leh paii tawh tawmvei sung nopna kingahkha zel mah tase leh Nunnuam ihcih taktak a ngahzo omlo dinghi. Zogam ah bang leileng zawngum pending a hia? bangne leng a kialdo pen dinghiam? bangleileng a tawmman pen dinghiam? cih ngaihsun in a nungta pawlkhat om in haksat nanam cin tawh nisim nungta hi.ahihhangin a bangkua uhah kithutuak in nuamsa mahmah uh a, Nunnuam Innkuan a suak uh hi.
Pawlkhat leuleu Nisim a duhduh ne in aduhduh dawn in Laamdungah hawisuk hawito in om uhhi.Pawlkhat te Migam milei ah aktui aktak ne in bangduh ding ka hiam? Bang neleng a limtaam hiam?ci-in a kaankaan tenzong Nunnuam Innkuan  a cih ngahzo nailo uhhi.azenzen in nang na hihna zahzah tawh nop nasak mahmah hangin Zogam ah na innkuanpih nabeh naphung leh na Zomipih te huisa in thumthum ding uhhi.nangguak in Migam Milei ah Nopnasak na in Nunnuam Zogam hilo in Khattang Nunnuam a hihi.
  • Nunnuam Zogam ihcih
Zomi tepen kinaupang mahmah lai-in a kipauthei nailo a suak hi. Unau sungsuak khat a kiho theilo te ihhi aa, Zopau khat leh khatpau zong a kithei lo te ih hihi. Tua a hihman in napilna nasiamna , naneih nalaam leh namuh na tangzai sak inla Zogamleh minam a dingin Thuman pha nono te nahilh ding, natheihsak ding hongkisam hi.
Tua a hihman in Unaukhat eithubek hongkimangding ut na in lungsim picin lona hi a, Zogam Nununuam sak ngeilo ding hi.
 Zomi te Zopaukhat/Zolai khat bek ihzatkhop theihhun ciangin nahauna leh napil nate tawh Zogam napuah theihhun napan pihtheih hunciangin Zomi te kithutuah na hongom theipan ding aa, kilbangkhan na Zogam Nunnuam hongpiangthei pan dinghy
.
Tua ahihciangin Ihgam Ihlei ah U leh Nau Beh leh Phung leh IhMipih Zomi teng Kithutuak leh Pumkhat Sakhat bangin Nuntak khop diamdiam na in Nunnuam Zogam a hihi. Nangbek mah Migam Milei ah om in Mipil pen leh Mihau pen nasuak hangin Nunnuam Nasak loh na tammahmah ding hi. Tua a hihman in Zogam lungzuan sakding na hiam? Zogam nunnuam sak nuam lo na hiam? Nununuam Zogam nadeih leh Napilna Zogam adingin Pilna hihen la, Nahauhna Zogam hauhna hi-in, Nasiamna Zogam siamna leh gamdang na om Zogam a dingin Zatsiamna in NUNNUAM  ZOGAM  hong hisak ding a hihi…

No comments:

Post a Comment